Zwinger w Dreźnie: jego historia

Oranżeria dla króla

W 1709 roku August Mocny, elektor Saksonii i obrany król Polski, zlecił Matthäusowi Danielowi Pöppelmannowi budowę oranżerii dla swojej kolekcji rzadkich roślin południowych. Plan wkrótce rozszerzył się na ogród i teren festynów. August powrócił z wielkiej podróży przez Francję i Włochy w latach 1687–1689, dokładnie wtedy, gdy Ludwik XIV przeniósł swój dwór do Wersalu, i pragnął dla siebie czegoś równie widowiskowego. Pierwotny plan, sporządzony przed 1711 rokiem, obejmował ogrody schodzące aż do Łaby, gdzie później wzniesiono Semperoper i jej plac.

Skąd nazwa Zwinger

Nazwa wywodzi się od średniowiecznego niemieckiego słowa oznaczającego przestrzeń między zewnętrznym a wewnętrznym murem twierdzy. Obszar między dwoma murami Drezna był wykorzystywany przez dwór do celów ogrodowych. Gdy na początku XVIII wieku rozpoczęto budowę obecnego Zwingera, mury nie miały już znaczenia, ale nazwa została przeniesiona na nowy budynek. Niektóre części południowo-zachodnich budowli, w tym Brama Koronna, stoją na pozostałościach zewnętrznego muru.

Pawilon Wałowy i festyn z 1719 roku

Chronologia państwowej administracji pałacowej datuje budowę Pawilonu Wałowego na lata 1716–1719, po wzniesieniu sąsiednich arkad w latach 1710–1712. W 1719 roku Zwinger został zainaugurowany uroczystościami z okazji ślubu księcia elektora Fryderyka Augusta II i arcyksiężnej Marii Józefy. Rzeźby wykonał Balthasar Permoser, którego Hercules Saxonicus stoi nad herbem sasko-polskim na pawilonie.

Brama Koronna i Łaźnia Nimf

Brama Koronna, Kronentor, została wzniesiona w latach 1714–1718 wraz z długimi galeriami, a jej rzeźby wykonał Balthasar Permoser. Ma kształt polskiej korony, z czterema polskimi orłami oraz postaciami Herkulesa i Marsa — przypomnienie, że August był także królem Polski. Łaźnia Nimf, rozpoczęta w 1711 roku, to grota z kaskadą i rzeźbami, stojąca obok pawilonów.

Wykończone, następnie pozostawione otwarte

Budynki Zwingeru ukończono w 1728 roku i mieściły kolekcje oraz bibliotekę, a od tamtej pory przechowywane są w nich najcenniejsze drezdeńskie zbiory. August zmarł w 1733 roku, a plan budowy nowego zamku między Zwingerem a Łabą został porzucony, dzięki czemu dziedziniec pozostał otwarty od strony rzeki. Minęło ponad stulecie, zanim tę stronę zamknął gmach galerii Gottfrieda Sempera, wzniesiony w latach 1847–1855.

Noszenie i naprawa

Oś czasu wymienia zniszczenia w czasie wojny siedmioletniej w latach 1759 i 1760, gdy armia pruska wykorzystywała Zwinger jako magazyn, oraz kolejne straty w wojnach napoleońskich od 1806 do 1813 roku. Następnie przeprowadzono renowacje w latach 1783–1795, 1857–1863 i 1880–1898, przy czym ostatnia z nich, z użyciem cementu i żelaznych klamr, wyrządziła szkody. Czwarta, gruntowna renowacja trwała od 1924 do 1936 roku, kiedy to pod kierownictwem Huberta Ermischa powstała Zwingerbauhütte — własna pracownia budowlana Zwingeru.

Zniszczenie i odbudowa

Bombardowanie Drezna w dniach 13 i 14 lutego 1945 r. dotkliwie zniszczyło Zwinger, a chronologia odnotowuje go jako całkowicie zniszczony. Kolekcja sztuki została wcześniej ewakuowana. Odbudowa rozpoczęła się w 1945 r. i trwała do 1963 r. pod kierownictwem Huberta Ermischa, Arthura Frenzla i Maxa Zimmermanna. Części obiektu ponownie otwarto w 1951 r., Bramę Koronną ukończono w 1951 r., a Pawilon Ścienny (Wallpavillon) udostępniono publiczności w 1963 r.

Zwinger dzisiaj

Od 1993 roku Zwinger należy do Schlösser und Gärten Dresden. Mieści Galerię Obrazów Starych Mistrzów, Drezdeńską Kolekcję Porcelany oraz Mathematisch-Physikalischer Salon. Jego pierwotna funkcja terenu festynowego jest nadal podtrzymywana dzięki wydarzeniom muzycznym i teatralnym: pierwsza serenada w Zwingrze na dziedzińcu odbyła się 3 lipca 1928 roku, a Wallpavillon gości obecnie koncerty galowe, których dotyczy ta strona. Generalny remont rozpoczął się w 1985 roku, pracownia została ponownie założona w 1991 roku, a rekonstrukcję carillonu w Glockenspielpavillon ukończono w latach 1993–1995.

Czytaj dalej: Koncert w Zwingerze w Dreźnie: rezerwacja